Κυριακή, 26 Ιουλίου 2020

Φόβοι για το μέλλον των μη μουσουλμάνων στην Τουρκία

Η Αγία του Θεού Σοφία Κωνσταντινουπόλεως, ή Αγία Σοφία, ή Μεγάλη Εκκλησία αποτέλεσε τον πλέον γνωστό, λαμπρό και συνδεδεμένο με την Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία χριστιανικό ναό. Η ίδρυσή της από τον Ιουστινιανό το 537 συνέπεσε με την ανακατάληψη μεγάλων τμημάτων της –διαλυμένης από τους βαρβάρους– Δυτικής αυτοκρατορίας. Από τότε η ιστορία του ναού συνδέθηκε με την ιστορία της αυτοκρατορίας και ειδικότερα με την Κωνσταντινούπολη. Αρκεί να θυμηθούμε, ενδεικτικά, την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τους Αβάρους το 626, η λύση της οποίας αποδόθηκε στην Παναγία, γεγονός για το οποίο συντάθηκε και ψάλθηκε ο Ακάθιστος Ύμνος στον ναό της Αγίας Σοφίας. Αν και θα μπορούσαμε να προσθέσουμε πολλά ακόμη, θεωρούμε ότι από τα παραπάνω μπορεί να γίνει άμεσα κατανοητή η ιδιαίτερη θέση που κατέχει στη συνείδηση και τις ψυχές των ανά την οικουμένη Ορθοδόξων ο εν λόγω ιερός ναός.

Οι ναοί στην ελληνική επικράτεια χτύπησαν πένθιμα τις καμπάνες τους, ενώ και οι σημαίες ανέμιζαν μεσίστιες. Ταυτόχρονα, οι Ιεράρχες κάλεσαν τους πιστούς στους ναούς, όπου ψάλθηκε ο Ακάθιστος Ύμνος. Σημειολογικά, οι εν λόγω κινήσεις παρέπεμπαν σε μια νέα άλωση της Πόλης από τους Τούρκους. Μάλιστα, οι τελευταίοι με την όλη στάση τους, προεξάρχοντος του Προέδρου Ερτογάν, δικαίωσαν τους συνειρμούς των Χριστιανών. Οι αντιδράσεις των Ορθοδόξων και όχι μόνο Χριστιανών στην εκ νέου μετατροπή του Ι. Ναού της Αγίας Σοφίας σε μουσουλμανικού τέμενος είναι εύλογες, καθώς πρόκειται για μια προκλητική ενέργεια η οποία έχει ως στόχο την υποτίμηση των Χριστιανών. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο υπήρξαν αντιδράσεις όχι μόνον από Χριστιανούς, αλλά και από μετριοπαθείς Μουσουλμάνους στο εσωτερικό της Τουρκίας.

Πέρα από τη θρησκευτική διάσταση της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τέμενος, η Τουρκία με την προαναφερόμενη ενέργειά της παραβίασε τη Σύμβαση για την Παγκόσμια Κληρονομιά, η οποία έχει επικυρωθεί από 191 κράτη μέλη της Εκπαιδευτικής Επιστημονικής και Πολιτιστικής Οργάνωσης των Ηνωμένων Εθνών, γνωστότερη ως UNESCO. Πράγματι, ενώ κύριος στόχος του Οργανισμού αυτού είναι η παγίωση της παγκόσμιας ειρήνης μέσα από την επικοινωνία των λαών δια της εκπαίδευσης, των φυσικών και κοινωνικών επιστημών και του πολιτισμού, οι ενέργειες της Τουρκίας κινούνται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Μάλιστα η κάλυψη των μοναδικών ψηφιδωτών της Αγίας Σοφίας με κουρτίνες, είχε ως σκοπό να εμφανιστεί η Τουρκία ως συμμορφούμενη με τις αρχές της UNESCO, επιχείρημα που εμφανώς είναι αίωλο.

Ο ναός της Αγίας Σοφίας και η χρήση του έχει μια ιδιαίτερη συμβολική σημασία όχι μόνον για τους Χριστιανούς, αλλά και για τους Τούρκους. Έτσι, όταν ο Μεχμέτ Β΄ κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη και μετέτρεψε σε τέμενος την Αγία Σοφία, η εν λόγω πράξη σήμανε το τέλος της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και την έναρξη της κυριαρχίας των Οθωμανών στην Πόλη. Όταν τον Ιανουάριο του 1919 ο στρατιωτικός ιερέας του 34ου Συντάγματος αρχιμανδρίτης Ελευθέριος Νουφράκης τέλεσε τη Θεία Λειτουργία στην Αγία Σοφία, το γεγονός αυτό υπογράμμιζε τη δυσχερή θέση της ηττηθείσας κατά τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο Τουρκίας. Όταν το 1934 ο Κεμάλ Ατατούρκ μετέτρεψε την Αγία Σοφία σε μουσείο, το γεγονός αυτό συνδέθηκε με την προσπάθεια εκσυγχρονισμού και εκδυτικισμού της Τουρκίας.

Η τωρινή μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος σηματοδοτεί μια αντίστροφη πορεία. Πιο συγκεκριμένα, σηματοδοτεί την προσπάθεια του Ερτογάν να εκτρέψει την Τουρκία από την πορεία στην οποία την είχε θέση ο Κεμάλ και ταυτόχρονα να τη στρέψει σε μια Οθωμανική συνέχεια της ιστορίας της. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι κανείς μη Μουσουλμάνος κάτοικος της Τουρκίας δεν θα πρέπει να αισθάνεται πλέον ασφαλής. Φοβάμαι ότι στα επόμενα χρόνια η Τουρκία με τη δικαιολογία της «εσωτερικής υπόθεσης» θα προβεί σε ανάλογες ενέργειες, καταπατώντας τα θρησκευτικά και λοιπά ανθρώπινα δικαιώματα των θρησκευτικών μειονοτήτων της χώρας.

Κυριακή, 22 Σεπτεμβρίου 2019

Εργογραφία Μέγα Λ. Φαράντου


Εργογραφία Μέγα Λ. Φαράντου

1.     Περί Θείας Πρόνοιας και προορισμού: Κατά την διδασκαλίαν Γεννάδιου του Σχολάριου. Αθήνα: χ.ε., 1966.
2.     Τό περί τῶν ἀκτίστων θείων ἐνεργειῶν δόγμα τῆς ὀρθοδόξου ἐκκλησίας κατά τήν διδασκαλίαν Γενναδίου τοῦ Σχολαρίου. Αθήνα: χ.ε., 1968.
3.     Ἡ Θεία Χάρις. Αθήνα: χ.ε., 1968.
4.     Θεολογικαί ὄψεις τοῦ δόγματος. Αθήνα: χ.ε., 1969.
5.     Τό παπικόν πρωτεῖον: Δογματική θεώρησις εξ' ἐπόψεως ὀρθοδόξου. Αθήνα: χ.ε., 1969.
6.     Ἡ θεολογία Γενναδίου τοῦ Σχολαρίου: Συμβολή εἰς τήν δογματικήν ἔρευναν τῆς Πατερικῆς παραδόσεως. Αθήνα: χ.ε., 1969.
7.     Die Gerechtigkeit bei Klemens von Alexandrien. Bonn: χ.ε., 1972
8.     Ἡ θέσις καί ἡ σημασία τῆς Θεοτόκου εἰς τήν πίστιν καί εἰς τήν ζωήν. Αθήνα: χ.ε., 1973.
9.     Ηθική του φυσικού κόσμου. Αθήνα: χ.ε., 1977.
10.  Ἡ πίστις ὡς ὑπέρβασις. Αθήνα: χ.ε., 1978.
11.  Ιωάννης Ν. Καρμίρης: Βίος, δράσις, συγγραφικόν ἔργον. Αθήνα: Αποστολική Διακονία, 1979.
12.  Προλεγόμενα εἰς τήν θεογνωσίαν. Αθήνα: Αποστολική Διακονία, 1980.
13.  Φιλοσοφία του άνω – κάτω: Η δύναμις και οι μεταμορφώσεις της. Αθήνα: Σμπίλιας, 1997.
14.  Επιστήμη και Θρησκεία. Αθήνα: χ.ε., 1998.
15.  Εμπειρικοί στοχασμοί. Αθήνα: χ.ε., 1998.
16.  Ορθοδοξία και Θεολογία. Αθήνα: χ.ε., 2000.
17.  Ενατενίσεις: Τομές για μια αξιοκρατική κοινωνία. Αθήνα: χ.ε., 2000.
18.  Αντί-φωνα: Θέματα επιστήμης και ανθρωπισμού. Αθήνα: Γρηγόρης, 2001.
19.  Δρόμοι σιωπῆς στήν κοινωνική ἀπαξίωσι. Αθήνα: Έσοπτρον, 2003.
20.  Αναβάσεις: Θέματα κοινωνικής αφυπνίσεως. Αθήνα: Παρουσία, 2003.
21.  Θεός και θρησκεία στις φυσικές επιστήμες. Αθήνα: χ.ε., 2008.

Παρασκευή, 6 Σεπτεμβρίου 2019

Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης των ονείρων μας

Εδώ και δεκαετίες ο  Σεπτέμβριος είναι συνδεδεμένος για τους κατοίκους της πόλης με την έναρξη της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ). Από μικρός θυμάμαι ότι τα εγκαίνια της Έκθεσης αποτελούσαν μια ημέρα προσμονής για μικρούς και μεγάλους. Όμως δεν ήταν μόνο η πρώτη ημέρα που προκαλούσε το ενδιαφέρον, αλλά και όλες οι υπόλοιπες, δεκαπέντε τότε, καθώς η επίσκεψη στην Έκθεση γινόταν μέρος της καθημερινότητάς μας. Πράγματι, πηγαίναμε στην Έκθεση για: τα ελληνικά και τα ξένα περίπτερα με τα τελευταία επιτεύγματα της τεχνολογίας, τα διαφημιστικά προϊόντα που μοιράζονταν στους επισκέπτες, τις φαντασμαγορικές μακέτες στο περίπτερο της ΔΕΗ, το «Λούνα Πάρκ», τη μαύρη μπύρα που κυκλοφορούσε μόνο μέσα στους χώρους της Έκθεσης κλπ. Όλα αυτά τραβούσαν σαν μαγνήτης τους επισκέπτες από την πόλη, τη λοιπή Ελλάδα, ακόμα και από το εξωτερικό.
Από τότε έως σήμερα τα πράγματα άλλαξαν καθώς οι εκθέτες μειώθηκαν, το «Λούνα Πάρκ» καταργήθηκε, τα προϊόντα τεχνολογίας γίνονται γνωστά μέσα από άλλες οδούς (διαδίκτυο, ειδικές παρουσιάσεις, κλπ.), από το περίπτερο της ΔΕΗ έλειψαν οι μακέτες, μαύρες μπύρες βρίσκεις πλέον ακόμα και στο τελευταίο μαγαζί κλπ. Παρόλα αυτά η αίγλη του θεσμού συνεχίζει να ελκύει τους επισκέπτες, καθώς ο καθένας βρίσκει στην Έκθεση κάτι που τον ενδιαφέρει. Στην προοπτική αυτή η ΔΕΘ των ονείρων μας έρχεται αντιμέτωπη με την Έκθεση του σήμερα, κάθε φορά που την επισκεπτόμαστε και το παρόν χάνει από το παρελθόν.
Σε κάθε περίπτωση δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ότι η ΔΕΘ είναι πρωτίστως ένα εμπορικό γεγονός. Όπως κάθε εμπορικό προϊόν βρίσκει διάφορους τρόπους για να δελεάσει τους πιθανούς αγοραστές του, έτσι και η ΔΕΘ βρίσκει τον τρόπο να φέρνει κοντά της τους άμεσα ή έμμεσα ενδιαφερόμενους για τα προϊόντα που εκτίθενται στους χώρους της. Πράγματι, δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ότι ακόμα και ο απλός επισκέπτης της ΔΕΘ αποτελεί έναν εν δυνάμει καταναλωτή των προϊόντων που εκτίθενται. Έτσι, πέρα από τις συμφωνίες που κλείνονται άμεσα μεταξύ εμπορικών αντιπροσώπων, η ΔΕΘ συμβάλλει στην ευρύτερη προβολή προϊόντων και οργανισμών. Το γεγονός αυτό αν και δεν είναι άμεσα μετρήσιμο αποτελεί έναν έμμεσο σημαντικό παράγοντα κέρδους για τους εκθέτες και τα προϊόντα τους.
Το μέλλον επιφυλάσσει περισσότερες ακόμα αλλαγές για τη ΔΕΘ, η οποία αναμένεται να ανακατασκευαστεί, διατηρώντας ελάχιστα μόνον εμβληματικά περίπτερα. Με την ανακατασκευή ο υπαίθριος χώρος θα αποδοθεί στο κοινό, τουλάχιστον για τις περιόδους που δεν θα είναι απαραίτητος για τις ανάγκες της ΔΕΘ. Έως τότε όμως ας δούμε τα σύγχρονα εκθέματα, ας αναζητήσουμε στους εκθεσιακούς χώρους κάτι από τη ΔΕΘ των ονείρων μας και ας διασκεδάσουμε στις καθημερινές συναυλίες της.

Δευτέρα, 29 Απριλίου 2019

Επιστημονική Ημερίδα «Ορθόδοξη Θεολογία και Παράδοση: Θέματα Ερμηνευτικής και Μαρτυρίας»


Το προσεχές Σάββατο 4 Μαΐου 2019, το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Ορθόδοξη Θεολογία και Θρησκευτικός Πλουραλισμός», του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ) διοργανώνει Επιστημονική Ημερίδα με θέμα: «Ορθόδοξη Θεολογία και Παράδοση: Θέματα Ερμηνευτικής και Μαρτυρίας». Η Ημερίδα θα διεξαχθεί στο Αμφιθέατρο 3 του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Η συμμετοχή είναι δωρεάν και ανοικτή για το κοινό.
            Το πρόγραμμα της Ημερίδας είναι το ακόλουθο:

9.30 -10.00      ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ
Α’ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Θέματα Ερμηνείας της Αγ. Γραφής και της Παράδοσης
Συντονιστής: Δημήτριος Κεραμιδάς, Δρ.Θ.

10.00-10.30     Αναστάσιος Μαράς, Δρ.Θ.
Χριστιανισμός και Ιουδαϊσμός κατά τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες
10.30-11.00     Ελένη Κασσελούρη-Χατζηβασιλειάδη, Δρ.Θ.
Καινή Διαθήκη και σύγχρονες ερμηνευτικές προσεγγίσεις. Με αφορμή τα κείμενα για τη σιωπή των γυναικών στην εκκλησία
11.00-11.30     Παντελής Καλαϊτζίδης, Δρ.Θ.
Η εσχατολογική κατανόηση της Παράδοσης στη σύγχρονη ορθόδοξη θεολογία και η συσχέτισή της με σημερινά επίκαιρα ζητήματα
11.30-12.00     Συζήτηση
12.00-12.30     Διάλειμμα

Β’ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Θέματα βιώματος και Ορθόδοξης μαρτυρίας
Συντονιστής: Αναστάσιος Μαράς, Δρ.Θ.

12.30-13.00     Κωνσταντίνος Μαντζανάρης, Δρ.Θ.
Be yourself: Από το αυτοαναφορικό υποκείμενο στη συνέργεια του ομοουσίου
13.00-13.30     Δημήτριος Κεραμιδάς, Δρ.Θ.
Ορθόδοξη θεολογία και εκκλησιαστική μαρτυρία μετά την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο. Προτεραιότητες και περιορισμοί
13.30-14.00     Συζήτηση